Zelfredzaamheid van slachtoffers cruciaal voor herstel

Inaugurele rede hoogleraar Victimologie Peter van der Velden

De veerkracht en zelfredzaamheid van slachtoffers van geweld, criminaliteit, ongevallen en rampen speelt een veel te kleine rol binnen het wetenschappelijk onderzoek en de hulpverlening. Daar moet verandering in komen, want juist het vermogen om zelf hulp te zoeken is van groot belang bij de vermindering van stress- en gezondheidsklachten. Dat betoogt hoogleraar Victimologie Peter van der Velden vrijdag 20 december in zijn inaugurele rede aan Tilburg University.

In de afgelopen jaren is de aandacht voor de negatieve effecten van criminaliteit, geweld, ongevallen en andere calamiteiten enorm gegroeid. Daarin gaat de belangstelling vooral uit naar alle mogelijke stress- en gezondheidsklachten, waarvan overigens bekend is dat een (kleine) minderheid daar intens en lang last van heeft. Voor de veerkracht en zelfredzaamheid van veel getroffenen is veel minder aandacht in de samenleving. Evenals voor het feit dat lang niet alle stress- en gezondheidsklachten enkel en alleen door de betreffende gebeurtenissen worden bepaald.

Studies die tonen dat vermoede psychische problemen nauwelijks groter zijn dan gedacht, vallen niet altijd in goede aarde, terwijl de boodschap in essentie positief is, aldus Van der Velden. Dergelijke belangrijke nuanceringen roepen zelfs onbegrip op: wordt op deze manier het leed van getroffenen niet ontkend?

Vreemd genoeg speelt binnen het wetenschappelijk onderzoek naar de gezondheidseffecten, de veerkracht en zelfredzaamheid van getroffenen ook geen dominante rol. Studies naar bijvoorbeeld risico-factoren voor stress- en gezondheidsklachten zoals PTSS, besteden daar nauwelijks aandacht aan. De vraag of getroffenen zelf actief professionele hulp zoeken (en krijgen) wordt nauwelijks gesteld.

Nieuwe onderzoeksresultaten tonen echter hoe belangrijk het is hiermee rekening te houden. Juist professionele hulp en behandeling kunnen stress- en gezondheidsklachten sterk verminderen.

Prof. dr. Peter G. van der Velden is GZ-psycholoog en hoogleraar Victimologie bij INTERVICT, Tilburg Law School, Tilburg University. Zijn leerstoel, de Pieter van Vollenhoven-leerstoel, wordt mogelijk gemaakt door het Fonds Slachto­fferhulp.