Nieuws | Blog

Veel praten helpt…..toch?

6 augustus 2015

Bron: Fonds Slachtofferhulp

Lees meer over: Intervict | blog | Peter van der Velden | praten | verwerking | verwerken

Iedereen blijkt het te weten: wanneer je slachtoffer wordt, moet je daar vooral ‘over praten’. Over het gebeurde zelf natuurlijk, maar nadrukkelijk over alle opgeroepen emoties. Niet één keer, maar herhaaldelijk en vooral veel. Door er veel over te praten ‘verwerk’ je het pas goed, zo lijkt de gedachte. We komen dit advies dan ook regelmatig tegen in lijstjes met tips voor slachtoffers. Ook binnen het strafrecht geloven mensen er heilig in: spreekrecht zou goed zijn voor ‘de verwerking’.
Het tegenovergestelde, het zwijgen over gebeurde lijkt bijna gelijk te staan aan ‘emotionele zelfmishandeling’. Niet zelden wordt zwijgen gezien als een teken dat het echt mis is. Het slachtoffers zou zijn of haar emoties dan vermijden en wegdrukken, en dat zou ‘fout’ zijn. Het zou zelfs een goede reden kunnen zijn om (ongevraagd) professionele hulp voor het slachtoffer in te schakelen.

Voor zover praten ertoe leidt dat hetgeen men meemaakt ophoudt, verdient praten natuurlijk de voorkeur. Als bijvoorbeeld seksueel misbruikte kinderen (om begrijpelijke redenen overigens) zwijgen over dit misbruik, is de aanpak ervan moeilijk. Dat geldt ook voor zwijgende familie en verwanten. Daarover zullen geen verschillen van mening bestaan. Dat veel slachtoffers de behoefte hebben om te praten over wat ze hebben meegemaakt is ook zonneklaar: uit onderzoek en hulpverlening blijkt dat de overgrote meerderheid deze behoefte heeft. Maar, zoveel is ook duidelijk, dat geldt niet voor iedereen en niet voor iedereen in gelijke mate.

De vraag is nu of we dat praten, gevraagd of ongevraagd, als omgeving doorlopend moeten stimuleren. Moeten slachtoffers zichzelf constant aanmoedigen om er continue over te praten? Zijn alle slachtoffers, en onder alle omstandigheden, erbij gebaat als zij er veel over praten?

Wat denkt u, verlagen of verhogen alle antwoorden op alle vragen het stressniveau bij dit slachtoffer? Wat zou u het prettigste vinden?

Een keerzijde van al dat praten kan namelijk ook zijn dat slachtoffers niet goed tot rust komen. Rust is, zoals in het normale leven, belangrijk om bijvoorbeeld de volgende dag verder te kunnen gaan. Rust is belangrijk om bijvoorbeeld de eigen gedachten te ordenen. Er constant over moeten praten kan juist ontregelend werken en extra stress opleveren. Stelt u zich voor het gemak een slachtoffer van ernstige overval voor. Een overval waar in de media ruim aandacht wordt besteed. Familie, vrienden, collega’s en overige bekenden vragen er gedurende de eerste dagen allemaal naar, inclusief die vragen over de opgeroepen emoties. Dat kunnen dus snel 20-50 ‘vragers’ zijn. Probeert u zich ook voor te stellen dat het slachtoffer met al die mensen over zijn of haar ervaringen en emoties praat. Wat denkt u, verlagen of verhogen alle antwoorden op alle vragen het stressniveau bij dit slachtoffer? Wat zou u het prettigste vinden?

Boeiend in dit kader is een Amerikaans onderzoek na de terroristische aanslagen in New York (9-11). Een grote representatieve groep Amerikanen werd direct de gelegenheid geboden om via internet hun gedachten en emoties hierover met de onderzoekers te delen. De vraag is nu: welke deelnemers deden het na twee jaar beter? Waren dat de deelnemers die veel vertelden, degenen die relatief weinig vertelden of maakt het niet uit? Tegen de verwachting in bleken deelnemers die juist weinig vertelden over hun aanvankelijke emoties, het twee jaar later (veel) beter te doen. Ze hadden veel minder last van zogenaamde posttraumatische stress reacties, dan degenen die veel vertelden.

Misschien wordt het daarom tijd het credo ‘er veel over praten’ te verlaten. Het is een middel en geen doel op zichzelf: zolang het ertoe bijdraagt dat slachtoffers tot (een zekere) rust kunnen komen en bijdraagt aan herstel verdient het aanbeveling. Maar, als we vanuit dit perspectief naar slachtoffers kijken zijn er misschien andere en even belangrijke dingen die aan het herstel van (de broodnodige) rust kunnen bijdragen. Daarover een volgende keer.

Relevante links:
– Leerstoel Victimologie Universiteit Tilburg

Peter van der Velden

Onderzoeker en leerstoelhouder Victimologie, Tilburg Law school

Geef een reactie